| تبليغات | X |
بابل آخرین فیلم " آلخاندور گونزالس ایناریتو" فیلمساز مكزیكی است.كارگردانی كه با فیلم های "عشق سگی" و " 21گرم" خود را به جامعه سینمایی معرفی كرد.فیلم هایی كه در عین پختگی ،می توان نوعی سادگی ساختاری را در آنها مشاهده كرد.بابل سه جایزه از جشنواره سینمایی كن از جمله كارگردانی را درو كرد و موسیقی آن نیز جایزه اسكار را گرفت...
۱- ملاقلی پور کارگردان شناخته شده ای است که مردم به نوعی به لطف خود او و تلویزیون همهء آثار او را دیده اند و مشهود است که راه پر فراز و نشیبی را تا رسیدن به جایگاهی که امروزه دارد،طی کرده است.از فیلم های جنگی او که سوای ارزش گذاری به خاطر سینمای جنگ،در مقایسه با سینمای ایران بیشتر آثاری سطحی به نظر می رسند، گرفته تا میم مثل مادرکه می تواند نقطه اوجی در بین آثار او باشد.به نظر حقیر ملاقلی پور از مجنون به بعد با نگاه به داشته های سینمای خودمان و سینمای جهان تلاشی توام با خلاقیت را در آثارش دنبال کرد و با تجربهء راهها و روزنه های بسیاری بالاخره در مزرعه پدری به زبانی یکدست و تصویری قابل دفاع از لحاظ بصری رسید.اثری که به شهادت بسیاری از منتقدان با حداقل امکانات تولیدی در مقایسه با دوئل از هر نظر شانه به شانه دوئل بالا آمد.ملاقلی پور به خاطر صداقت و دوری اش از مولفه های اخلاقی و رفتاری بد دیگر سینماگران ، همواره مورد علاقه و احترام مخاطب بوده است که کمتر سینماگری از چنین موقعیتی برخوردار است و به همین خاطر خوب بودن و بد بودن او و اثرش برای ما اهمیت دارد.
۲- میم مثل مادر ، اثر یکدستی است که با وجود زمان طولانی آن در مقایسه با دیگر آثار سینمایی ، مخاطب را خسته نمی کند و باز هم با وجود مشخص بودن پایان فیلم با علاقه می شود آن را نگاه کرد. این می تواند به خاطر استفاده کارگردان از امکاناتی باشد که سینما دارد؛ فیلمنامه ، موسیقی ،بازیگری، فیلمبرداری وهر آنچه که این مولفه ها با خود دارند. از بار عاطفی و احساسی فیلم و نگاه دردمندانه فیلم به جامعه ایرانی و مردم آن هم نمی شود گذشت و روایت آن از زندگی ایرانی در سینمای ما نمونه بی نظیری است. و نهایتاً اثری شکل می گیرد که قابل دفاع و تحسین است.
۳- میم مثل مادر به خاطر محدودیت لوکیشن های خارجی و فراوانی صحنه های داخلی، دکوپاژ و فیلمبرداری خاص خود را می طلبد که با درایت کارگردان و فیلمبردار ، سربلند از کار درآمده است. نورپردازی و مدیوم های گرفته شده به نوعی پیوند فیلمبردار فیلم را با عکاسی آشکار می کند و جریان نرم و سیال فیلمبرداری نقطه قوت آن محسوب می شود. همراهی موسیقی که ساز اصلی آن ویولن است و فیلمبرداری در تمام صحنه های فیلم بخصوص در زمانی که قرار است بچه را بیندازند، نمود چشمگیری دارد و می توان گفت در خدمت اثر هستند. بازیگران فیلم هم همه در اوج هستند و اگر این فیلم در جشنواره بود شک نکنید که گلشیفته فراهانی سیمرغ نقش اول بازیگری را می گرفت . به نظر حقیر بازی گلشیفته فراهانی چه از لحاظ حسی و چه تکنیکی، از آن دست بازی هایی است که در کل سینمای ایران از آغاز تا امروز ، می درخشد.او بار تجربهء پدری و خانواده اش را بدون هیچ فراز و نشیبی به نمایش می گذارد و شاید بتوان گفت خود خواهی کارگردان و تهیه کننده فیلم به خاطر شرکت ندادن فیلم در جشنواره ، ظلمی است به او ، فیلمبردار ، آهنگساز و دیگر عوامل فیلم که البته با رویکردی که سیاست های سینمای ایران دارد می توان تصمیم آنها را قابل دفاع و حتی قابل تحسن وصف کرد. البته در شخصیت پردازی ها نقشی که آقای یاری بازی می کند آنچنان که باید و شاید باور پذیر در نیامده است و شاید نوعی دهن کجی ملاقلی پور به همقطاران قدیمی اش باشد که جاه طلبی و قدرت را بر ارزش های داشته اشان ترجیح داده اند.،فیلمنامه این فیلم،از لحاظ ساختاری فیلمنامه قدرتمندی است و ستوان اصلی فیلم و همین تکیه گاه محکم است که به کمک ملاقلی پور آمده است.
۴- این فیلم، اگر بخواهیم با زبان اهالی سینما بنویسیم فیلمی پلانی است و نه سکانسی. و این رویکرد ، دقت نظر خاصی را چه از لحاظ دکوپاژ و چه از لحاظ نور و فیلمبرداری هم برای کارگردان و هم برای فیلمبردار می طلبد و به نظر من پاشنهء آشیل فیلم همینجاست.در بیشتر پلان های داخلی فیلم ما کلوزآپ بازیگران را داریم که حرف می زنند و چون بیشتر سکانس ها دو نفره ـ سه نفره هستند ،کات های پی درپی و عدم استفاده از مدیوم های مختلف سینما در صحنه های داخلی نوعی کسالت و خستگی را به بار می آورد که البته خیلی چشمگیر نیست اما برای اثری با این ظرفیت ضعف بزرگی است که به خود کارگردان بر می گردد.
۵- حرف آخر اینکه ، دیدن فیلم را به همه دوستان یشنهاد می کنم. همین.
به نام پدر آخرین ساخته حاتمی کیا است که این روزها اکران عمومی شده است. نکاتی پیرامون این فیلم:
1- حاتمی کیا از برج مینو به اینطرف شخصیت های حاشیه ای فیلم هایش را بسیار غلو شده و به نوعی سمبلیک و نمادین ارئه کرده است و اوج این نگرش را می توان در آژانس شیشه ای مشاهده کرد.تمام شخصیت ها حتی نقشهای اول و تمام گروگان ها نماد طبقه ای از جامعه و غیر واقعی معرفی می شوند که برای من به شخصه اصلاً باور پذیر نبودند و احتمال دارد که آگاهانه هم اینکار صورت گرفته باشد. اما باور پذیری که یکی از عناصر اولیه ساخت یک فیلم است را نمی شود در آنها دید که این یک ضعف بزرگ است. در به نام پدر مدیر موسسه خیریه چنین شخصیتی است آدمی که تزویر از تمام حرکاتش می بارد و گویا همین نگرش باعث حذف قسمت های از فیلم شده است. درست است در جامعه ما چنین شخصیت ها و تیپهایی به وفور یافت می شوند اما بزرگنمایی شخصیت فیلم اصلاً باور پذیر در نیامده است.انتقاد از یک گروه و یک جریان با زبان هنرهای نمایشی اقتضای این بزرگنمایی را می کند اما باور پذیری مخاطب هیچگاه فراموش نمی شود.این باور پذیری را ما در فیلم های تخیلی جهان هم می بینیم و در چنین فیلمی که به نوعی رئال محسوب می شوند غفلت از درک مخاطب نشان از نقص فیلم است.
2- توجه حاتمی کیا به گیشه مساله مسلمی است. انتخاب بازیگران گیشه پسند مثل نیکی کریمی ، شریفی نیا و حتی پرستویی در فیلم های قبلی و فروش بالای کارهای او موید همین مطلب است. اما بعضی مواقع این انتخاب ها گران تمام می شوند. به نظر من هر کسی به جای گلشیفته فراهانی می توانست نقش حبیبه را بازی کند. و اینکه گلشیفته در چند فیلم روی مین رفته است که شاخص ترین آنها اشک سرما ست نمی تواند دلیل خوبی برای انتخاب این بازیگر باشد. این انتخاب با روح کارهای حاتمی کیا ناسازگار است و به نوعی ÷یروی از جریان مبتذل و رایج فیلم های سطحی ایرانی است.
3- تبلیغ غیر مستقیم یک کالا در فیلم های سینمایی اتفاق تازه ای نیست . حتی در سالهای خیلی دور و در میان نویسندگان هم رواج داشته است. بالزاک هم در آثارش به تبلغ مغازه های خاصی می پرداخت. در سینمای غرب هم تبلیغ ماشین ها و دیگر وسایل هم در فیلم های سینمایی رایج است. چند سال پیش داریوش فرهنگ هم در فیلم روانی محصولات سامسونگ را تبلیغ کرد. جای دور نرویم مهران مدیری هم همین کار را کرد. در به نام پدر تمام موبایل ها سامسونگ هستند، نماهای درشت و صدای زنگ ها و....باز هم به نظر من برای کارگردانی با کلاس حاتمی کیا این اتفاق مشمئز کننده و مضحک است.(جدای از اینکه سامسونگ آشغالترین چیزها را می سازد)
4- از نکات بارز فیلم تدوین و موسیقی آن هستند که بسیار خوب درآمده اند. و نگاه تازه حاتمی کیا به شخصیت اول فیلم هایش! تا قبل از این اثر تمام شخصیت های اول فیلم های حاتمی کیا بسیار پاک و بدون هیچ شیله پیله ای نمایش داده می شوند و همه آنها کوچکترین حرصی به مال دنیا ندارند اما ناصر این فیلم به خاطر مال دنیا فراری است که این نگاه نگاهی واقعبینانه می تواند باشد.نکته دیگر اینکه علت درگیری پدر با پسری که دختر او را به ظاهر می خواهد بگیرد اصلاً به چشم نمی آید.پیام فیلم هم برخلاف دیگر آثار او بار چندانی ندارد. حاتمی کیا همیشه سعی کرده است پیام مهم و بزرگی برای مخاطب داشته باشد اما به نام پدر،پیام مهم و بزرگی ندارد. لوکیشن فیلم هم بسیار غیر واقعی جلوه می کند. محیطی سرسبز که بیشتر به شمال می ماند تا جنوب و جنوب غربی که شاید به خاطر جلوه های بصری فیلم انتخاب شده است.
5- و حرف آخر اینکه حاتمی کیا فیلمساز خوبی است اما هیچ وقت نتوانسته است طراز اول باشد که این را باید در فیلم های او جست.
"ده فرمان" ساخته كريستف كيشلوفسكي مجموعه ۱۰اپيزود ۵۰تا ۶۰ دقيقه اي است با نام هاي «من خدا هستم، پروردگار شما»،«خدايان ديگر را عبادت مكن»، «پدر ومادر خود را احترام نما»، «قتل مكن»، «زنا مكن»،«دزدي مكن»، «نام خداي خود را باطل مبر»، «به همسايه خود شهادت دروغ مده» و«به خانه همسايه خود طمع مبر» كه براي تلويزيون لهستان ساخته و پخش شد.كيشلوفسكي از اين ده گانه دو اثر سينمايي نيز براي جشنواره ها فرستاد كه او را به عنوان يك كارگردان صاحب سبك به جهانيان معرفي كرد.بعدها سه گانه آبي ، قرمز و سفيد او ازبهترين فيلم هاي دهه 90 به شمار آمدند و با اينكه اين كارگردان مطرح در سال 1996 از دنيا رفت هنوز كه هنوز است بررسي فيلم هاي او ادامه دارد.سينماي معنا گرا، شاعرانه ،انساني و اخلاقي از صفت هايي است كه به سينماي او مي دهند.و اما فرمان اول: من خدا هستم، پروردگار شما !
درون مایه اين فيلم ۵۲ دقيقه اي توحيد ،مرگ و ناتواني انسان در برابر خداوند است.فضاي فيلم با اينكه برف همه جا را پوشانده ، فضايي تيره ، سرد و بيروح است كه يادآور اغلب آثار فيلمسازان روسي است. فيلم بدون هيچ عجله اي و با طمأنينه كامل روايت مي شود. اغلب ما وقتي براي اولين بار با مفهوم مرگ آشنا مي شويم آنقدر برايمان تكان دهنده است كه تا مدتها ذهنمان را با خود درگير مي كند و چه بسا مسير زندگي آدم را درك همين مفهوم تغيير مي دهد. نوجوان فيلم با مرگ سگي براي اولين بار با سوال مرگ چيست؟! مواجه مي شود.پدرش كه دانشمندي رياضيدان و استاد دانشگاه است خيلي راحت و با اطمينان توضيح مي دهد كه قلب از كار مي افتد و بدن ديگر ...اما اين پاسخ نمي تواند براي اين نوجوان قانع كننده باشد. بعد مشكل بزرگتر مي شود و مي خواهد بداند خدا كيست؟!
در فلسفه مثلثي هست كه مثلث شناخت ناميده مي شود .با محوريت خدا ، انسان و جهان . و موضوع فلسفه هم همين سه محور است. در فرمان اول هم موضوعات اصلي فيلم همين ها هستند؛ دانشمند رياضي دان تمام وقايع و حوادث دنيا را مي تواند اندازه گيري كند و اگر بخواهيم از ديد بازتري به اين قضيه نگاه كنيم انسان جهان را مي تواند بشناسد و حوادث آن را بر اساس قوانين علي و معلولي پيش بيني كند بدون دخالت هيچ قدرت ديگري و بر همين اساس پدر اين نوجوان وضع جوي شهر و قطر يخ درياچه اي كه در اطراف آنهاست را اندازه گيري مي كند و به اين نتيجه مي رسد كه كسي با وزن سه برابر پسرش هم مي تواند با خيال راحت روي درياچه يخ زده اسكيت بازي كند و نوجوان دوست داشتني فيلم كه دنيا را برخلاف پدرش از منظري معنوي و شاعرانه مي نگرد با شكستن يخ روي درياچه غرق مي شود. بعد از اين اتفاق تنها پدر او نيست كه از اين حادثه تكان مي خورد بلكه هر مخاطبي با هر ديدگاهي كه داشته باشد تكان مي خورد.بسياري مي گويند چرا خداوند براي معرفي خودش به اين دانشمند جان تنها نوجوان او را مي گيرد؟! چرا و چرا.... واقعيت اين است كه خداوند و مرگ مفهوم هايي هستند كه بن بست فلسفه محسوب مي شوند. يعني انسان فقط و فقط محور خود و جهان را مي تواند درك كند و خداوند مفهومي است كه در قوه ادراكي ما نمي گنجد.در فيلم سكانسي هست كه عمه نوجوان وقتي نمي تواند توضيحي درباره خداوند بدهد نوجوان را در آغوش مي گيرد و احساس او را مي پرسد! درك خداوند با علت و معلول مقدور نيست و عقل را به پيشگاهش راه نيست و تنها قلب ماست و روح ماست كه او را در مي يابد. و در سكانس پاياني فيلم دانشمند تنها و افسرده به كليسا پناهنده مي شود شايد با درك جدیدی از مفهوم خدا!
اين فيلم آنقدر ظريف و با دقت نوشته و كارگرداني شده است كه حتي يك ثانيه هم از آن را نمي شود كوتاه كرد و پيام الهي - انساني فيلم از هزار كتاب خداشناسي و فلسفي رساتر و پخته تر است. سالها بود لذتي كه اين فيلم به من بخشيد را هيچ كتابي هيچ شعري و هيچ درك ديگري به من نداده بود.
خوب حتماً شما هم سينمای كيميايی رو مي شناسين.من خودم همينجوری عاشق كيميايی بودم و شايد باشم.اين به سالهايي بر مي گرده كه عشق مجله فيلم داشتیم و البته كمی بعدترش يه مدتی با گزارش فيلم هم قاطی شديم. كيميايی و پرويز دوايی و پسرخاله اش زنده ياد ري پور و...چند اسم ديگه روخيلي دوست داشتم .نه قيصر را ديده بودم نه گوزنها و نه هر فيلم ديگه اي از اين عزيز بزرگوار.خلاصه در حسرت اين فيلم ها مي سوختيم و می ساختيم.
